Η Κυρά Σαρακοστή

Η Κυρά Σαρακοστή

Ένα από τα παλαιότερα ελληνικά έθιμα για τη σαρακοστή και το Πάσχα είναι η Κυρά Σαρακοστή, η οποία δεν είναι τίποτα άλλο, παρά ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής, η επίσημη έναρξη της οποίας είναι η Καθαρά Δευτέρα.

Η κυρά-Σαρακοστή είναι ένα από τα παλαιότερα έθιμα της Ελληνικής κοινωνίας που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα. Αποτελεί ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο για την περίοδο της Σαρακοστής ενώ ολόκληρη η παρουσία της κυράς-Σαρακοστής συμβολίζει τη νηστεία.

Η συνταγή

Το ζυμάρι για την Κυρά Σαρακοστή φτιάχνεται με:

1 κούπα νερό περίπου,

1 κούπα αλάτι,

3 κούπες αλεύρι (γ.ο.χ),

βάζουμε όσο νερό χρειάζεται, για να γίνει ένα εύπλαστο ζυμάρι. Το “στέγνωμά του” γίνεται σε φούρνο, όχι σε πολύ δυνατή φωτιά, για περίπου 20-30 λεπτά, αφού το ζητούμενο είναι να στεγνώσει και να σκληρύνει και όχι να ψηθεί!

Αυτό το ζυμάρι δεν τρώγεται, παρά μόνο φτιάχνεται για το καλό, αφού είναι αλατόζυμο, όπως το λένε. Το ζυμάρι έχει επίτηδες μεγάλη ποσότητα αλατιού, για να μπορεί να συντηρηθεί και τις 7 εβδομάδες και να μη μουχλιάσει. Δεν ήταν λίγες οι νοικοκυρές που έβαζαν μέσα ένα μικρό νόμισμα. Στο τέλος της 7ης εβδομάδας, κάθε μέλος της οικογένειας έκοβε με το χέρι ένα μικρό κομμάτι. Σε όποιον έπεφτε το νόμισμα σήμαινε ότι θα είχε την τύχη με το μέρος του!

Ποια είναι η χρήση της κυρά-Σαρακοστής

Έχει επτά πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής. Ουσιαστικά έχει τη χρήση αυτοσχέδιου ημερολογίου για την αντίστροφη μέτρηση των εβδομάδων από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα. Στον ελλαδικό χώρο την συναντάμε με διάφορες παραλλαγές.

Το ημερολόγιο αυτό, στα περισσότερα σπίτια το έφτιαχναν με χαρτί. Ζωγράφιζαν μια γυναίκα με φαρδιά φούστα, μ’ έναν σταυρό στο κεφάλι, με σταυρωμένα χέρια λόγω προσευχής, χωρίς στόμα λόγω νηστείας, και με επτά πόδια- ένα για την κάθε εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής.

Μπορείς να το εκτυπώσεις και να το ζωγραφίσει το παιδάκι σου.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 83441bbfc8fba87c1a1085df3ebd0706.jpg

Ξεκινώντας από την Καθαρά Δευτέρα, κάθε Σάββατο που περνούσε, της έκοβαν και από ένα πόδι κι έτσι ήξεραν πόσες βδομάδες απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο έκοβαν και το τελευταίο της πόδι και το κομμάτι αυτό χαρτί το έκρυβαν σ’ ένα ξερό σύκο από αυτά που είχαν αποξηράνει το καλοκαίρι ή στο ψωμί που έψηναν για το βράδυ της Ανάστασης.

Εκτός από χαρτί, σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας έφτιαχναν την Κυρά Σαρακοστή από ζυμάρι, με αλεύρι, αλάτι και νερό.

Ποια είναι η χρήση της κυρά-Σαρακοστής

Έχει επτά πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής. Ουσιαστικά έχει τη χρήση αυτοσχέδιου ημερολογίου για την αντίστροφη μέτρηση των εβδομάδων από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα. Στον ελλαδικό χώρο την συναντάμε με διάφορες παραλλαγές.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι Kyria-Sarakosti-640x466-1-300x218.jpg

Η κυρά-Σαρακοστή και οι παραλλαγές της

Στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με επτά πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει.

Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, την έκαναν πάνινη και τη γέμιζαν με πούπουλα. Ενώ αλλού την έφτιαχναν από ζυμάρι με απλά υλικά και, κυρίως με πολύ αλάτι για να μη χαλάσει.

Στον Πόντο, η κυρά-Σαρακοστή ήταν μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που το κρεμούσαν απ’ το ταβάνι και πάνω του είχαν καρφωμένα επτά φτερά κότας, ώστε να αφαιρούν ένα φτερό κάθε εβδομάδα.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 4-3-002_orig-300x225.jpg

Ποια μέρα κόβουμε το ποδαράκι της Κυράς Σαρακοστής

Στο τέλος κάθε εβδομάδας, κόβουμε ένα πόδι της Κυράς-Σαρακοστής και το τελευταίο πόδι είναι η Μεγάλη Εβδομάδα. Η “κυρά Σαρακοστή” ήταν για τους παλιούς, το ημερολόγιό τους. Είχε 7 πόδια, τις 7 βδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν και ένα πόδι.

Το τελευταίο πόδι της κυρά-Σαρακoστής και το γούρι

Το τελευταίο πόδι το κόβανε το Μεγάλο Σάββατο και το τοποθετούσαν μέσα σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι. Όποιος το έβρισκε πίστευαν πως θα ήταν καλότυχος.

Παραδοσιακό τραγούδι για το έθιμο της «Κυράς Σαρακοστής»

Την Κυρά Σαρακοστή που είναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι της σταυρό
και το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό.

Και μετρούσαν τις ημέρες με τα πόδια της τα εφτά
κόβαν ένα τη βδομάδα, μέχρι νά ‘ρθει η Πασχαλιά

Υπάρχει και ένα παιδικό ποιηματάκι που έλεγαν τα παιδιά στο Δημοτικό Σχολείο όταν φτιάχνανε την Κυρά Σαρακοστή με τα επτά πόδια για την τάξη τους.

Ιδέες για κατεσκευές

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι a8cfece19f23fb518fb863d52e9f2092.jpg

Οι επτά (7) εβδομάδες (κάθε βδομάδα και γιορτή) της Μεγάλης Σαρακοστής

1η Κυριακή της Ορθοδοξίας

2η Κυριακή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

3η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

4η Κυριακή του Αγίου Ιωάννη της Κλίμακας

5η Κυριακή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας

6η Κυριακή των Βαΐων

7η Κυριακή του Πάσχα

Καλή Σαρακοστή!